Do sredine XX veka, mali vranac (Phalacrocorax pygmeus) – najmanja evropska vrsta kormorana – gnezdio se pokraj Beograda, u Pančevačkom ritu. Po isušivanju rita ptice su nestale, da se na beogradske reke vrate tek pola veka kasnije. Prošle godine na špicu Ade Ciganlije otpočela je gradnja mosta, upravo na mestu vrbaka u kome je znatan deo malih vranaca provodio zimske noći.
Na SPEC spisku vrsta zavisnih od zaštite na nivou Evrope (Species of European Conservation Concern), mali vranac se svrstava u prvu grupu – u globalno ugrožene vrste sa nepovoljnim statusom zaštite u Evropi. U Srbiji je zaštićen kao ’prirodna retkost’.
Kako je Liga za ornitološku akciju Srbije (www.ptica.org) od svog osnivanja 2003. godine već vršila monitoring ove ugrožene vrste, Direkcija za građevinsko zemljište i izgradnju Beograda je, uporedo sa otvaranjem radova na mostu, angažovala LOA. Na osnovu izveštaja LOA, Direkcija će predlagati mere za prevenciju i smanjenje gubitaka, kao i eventualnog nestajanja malih vranaca. Jedan od prvih rezultata te saradnje je i formalna zaštita vrbaka.
Odgovorni iz LOA kažu: „Tokom poslednjih 20 godina broj malih vranaca u Beogradu je neprekidno rastao, sve dok zimovalište u savskim vrbacima nije prihvatilo skoro 7000 ptica. To predstavlja 10% evropske populacije ove vrste, i veliku odgovornost za grad i za državu u celini.
Sada je primećen i očekivani pad brojnosti malih vranaca, uslovljen uznemiravanjem, pa smo tokom zime 2008–09, u odnosu na prethodnu 2007–08, imali za jednu četvrtinu manje ptica. Ipak, s obzirom na to da se mali vranci uporno drže svojih spavališta, očekujemo da vrbaci na Savi – uprkos blizine gradilišta – i u budućnosti ostanu najveće zimovalište ove vrste u Srbiji.“
Napisao: Dragan Simić
Novi komentari